ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਤ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਡੋਜ਼ (Dosing)
ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਦੀ ਖੁਰਾਕ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਭਾਰ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਪੱਧਰ, ਸਿਹਤ ਦੇ ਟੀਚਿਆਂ ਅਤੇ ਦਵਾਈਆਂ ਜਾਂ ਹੋਰ ਸਪਲੀਮੈਂਟਾਂ ਨਾਲ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਘੱਟ ਮਾਤਰਾ ਲੈਣ ਨਾਲ ਪੈਸੇ ਦੀ ਬਰਬਾਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ (ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦਾ ਕੋਈ ਸਿਹਤਮਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ), ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੁਝ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ — ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਟਾਮਿਨ A, D, E, ਅਤੇ K — ਸਰੀਰ ਲਈ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ (toxicity) ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਬੂਤ-ਅਧਾਰਤ ਡੋਜ਼ਿੰਗ ਦਾ ਮਕਸਦ ਉਸ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ ਜੋ ਕਲੀਨਿਕਲ ਟ੍ਰਿਆਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪਾਈ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਇਹ ਸਰੀਰ ਲਈ ਨਿਰਧਾਰਤ ਉਪਰਲੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
Key Facts
- ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਟਾਮਿਨ (A, D, E, K) ਸਰੀਰ ਦੀ ਚਰਬੀ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹਾਂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਪੱਧਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦੀ ਹੈ
- ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘੁਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਟਾਮਿਨ (B, C) ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਮੂਤਰ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਮ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰੀਲਾਪਣ ਹੋਣ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
- ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ 200mg ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੈਗਨੀशियम ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੋਖਣਾ (absorption) ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ — ਇਸ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦਿਨ ਭਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਵੰਡ ਕੇ ਲਓ
- ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ D ਦਾ ਸਥਿਰ ਪੱਧਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ 2-3 ਮਹੀਨੇ ਇਸਦੀ ਸਹੀ ਮਾਤਰਾ ਲੈਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ
- ਵਿਟਾਮਿਨ C ਦੇ ਨਾਲ ਆਇਰਨ ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਸੋਖਣਾ 2-3 ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਦੇ ਨਾਲ ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਸੋਖਣਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਖੋਜਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਗਈ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਾਤਰਾ ਅਕਸਰ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਦੇ ਲੇਬਲ 'ਤੇ ਲਿਖੀ ਮਾਤਰਾ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
ਬਾਇਓ-ਅਵੇਲੇਬਿਲਿਟੀ (Bioavailability): ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਦਾ ਰੂਪ ਕਿਉਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ
ਬਾਇਓ-ਅਵੇਲੇਬਿਲਿਟੀ — ਉਹ ਹਿੱਸਾ ਜੋ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਸਰੀਰ ਦੇ ਖ਼ੂਨ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ — ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਖਰਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਮੈਗਨੀशियम ਆਕਸਾਈਡ ਦੀ ਬਾਇਓ-ਅਵੇਲੇਬਿਲਿਟੀ ਸਿਰਫ਼ 4% ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੈਗਨੀशियम ਗਲਾਸੀਨੇਟ ਦੀ 80% ਹੈ। ਕਰਕੁਮਿਨ (Curcumin) ਦਾ ਸੋਖਣਾ ਸਿਰਫ਼ <1% ਹੈ, ਪਰ ਪੈਪਰਾਈਨ (BioPerine) ਦੇ ਨਾਲ ਇਹ 2000% ਤੱਕ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਥਾਈਲਕੋਬਾਲਾਮਿਨ (B12) ਸਿੱਧਾ ਵਰਤੋਂ ਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਸਿਆਨੋਕੋਬਾਲਾਮਿਨ ਨੂੰ ਲਿਵਰ ਦੁਆਰਾ ਬਦਲਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। CoQ10 ਵਜੋਂ ਯੂਬੀਕੁਇਨੋਲ (Ubiquinol) ਦਾ ਸੋਖਣਾ ਯੂਬੀਕੁਇਨੋਨ (Ubiquinone) ਨਾਲੋਂ 2-6 ਗੁਣਾ ਬਿਹਤਰ ਹੈ। ਡੋਜ਼ ਕੈਲਕੁਲੇਟ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ, ਮਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਦਾ ਰੂਪ ਵੀ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ — ਘੱਟ ਸੋਖਣ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਦੀ 500mg ਮਾਤਰਾ, ਉੱਚ ਸੋਖਣਸ਼ੀਲ ਰੂਪ ਦੀ 200mg ਮਾਤਰਾ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
